تاریخ خبر: یکشنبه 4 اسفند 1387، 26 صفر 1430، 22 فوریه 2009، شماره 24415

بررسی علل حوادث گسترده رانندگی در جاده‌های کشور(2)

تصادفات رانندگی، فاجعه‌ای به وسعت جنگ‌ها

اهمیت بیماران ترومایی‌

دکتر موسی زرگر، مشاور وزیر بهداشت در امور تروما (جراحت شدید در اثر حوادث) می‌گوید: براساس گزارش‌های سازمان بهداشت جهانی ایران در بین 190 کشور دنیا به لحاظ میزان تلفات ناشی از حوادث ترافیکی، رتبه نخست را دارد و حداقل مرگ‌های ناشی از تروما در کشور طی 8 سال، 253 هزار و 100 نفر برآورد شده و این در حالی است که تعداد شهدای هشت سال جنگ تحمیلی کمتر از این رقم بوده است. در ژاپن به ازای هر 10 هزار واحد نقلیه 9‌مرگ و در ایران 20 مرگ به وقوع می‌پیوندد.

دکتر زرگر رئیس مرکز تحقیقات تروما در بیمارستان سینا در مورد هزینه‌های تروما یادآوری می کند: براساس بررسی‌های انجام شده، هزینه جهانی حوادث ترافیکی حدود 518 میلیارد دلار در سال است که کشورهایی با درآمد کم و متوسط 65 میلیارد دلار آن را به خود اختصاص می‌دهند و این مبلغ بیش از کمک‌ مالی است که آنان برای توسعه دریافت می‌کنند.

او خسارت‌های ناشی از تصادفات ترافیکی را پدیده‌ای به نام <جنگ در جاده‌ها> می‌خواند و می‌گوید: این جنگی است که در زمان صلح، همه کشورهای جهان با آن درگیر هستند. جنگی که سربازان میدان‌هایش کودک 2 ساله تا پیرمرد 90 ساله هستند و حالا وقت آن فرارسیده است که مسئولان نظام برای آتش‌بس در این جنگ خانمانسوز نیز فکری اساسی کنند. ‌

به گفته دکتر زرگر تروما مجموعه ضربه‌ها و آسیب‌هایی است که از هر طرف به بدن انسان وارد می‌شود و حوادثی مانند جنگ، بمباران، حوادث جاده‌ای سقوط از بلندی، زد و خورد و یا حتی مسمومیت‌ها را شامل می‌شود.

تبصره‌ای از ماده 193 قانون سوم توسعه دولت را موظف کرده است برای ساماندهی رسیدگی به بیماران حادثه دیده، اورژانس سیستم رسیدگی به این نوع بیماران (موسوم به تروما) را ایجاد کند و بخش‌هایی را در مراکز درمانی و مرکز حوادث و سوانح تبدیل کرده و یا در صورتی که لازم باشد. مراکز حوادث و سوانح جدید احداث کند، به طوری که تمامی این بیماران بدون پرداخت هزینه در این مراکز به طور اورژانس تحت درمان قرار بگیرند.

اومی گوید:با توجه به مرگ و میر و از کارافتادگی‌های فراوان ناشی از تروما در جهان و با عنایت به اینکه حدود 50 درصد عوارض ترومایی مربوط به حوادث ترافیکی است. امروز در تمامی مجامع علمی، پژوهشی و اجرایی جهان برای حل این معضل جهانی اقدامات همه‌جانبه‌ای آغاز شده است. سازمان بهداشت جهانی نیز از سال‌ها قبل حوادث ترافیکی را که در راس عوامل تهدیدکننده سلامت جوامع انسانی است. مورد توجه خاص قرار داده است.‌

براساس تحقیقاتی که در دنیا انجام شده است، بیش از 70 درصد از بیماران تروما (به غیر از بیماران ترافیکی) قابل درمان هستند و می‌توان با تمهیداتی از مرگ آنان جلوگیری کرد. که این بخش از تروما به مرگ قابل پیشگیری معروف است.‌دکتر زرگر می‌افزاید: متاسفانه در کشور ما اگر کسی دچار عارضه تروما شود، خودش را تنها می‌یابد. از این رو لازم است که کارفرهنگ‌سازی برای مقابله با تراژدی تنهایی ترومایی‌ها شروع شود و مسئولان و تصمیم‌گیرندگان اصلی متقاعد و هشیار شوند و بدانند که با اصلاح و بهبود ترافیک‌ جاده‌ای و شهری و کاهش خسارت ناشی از تصادفات، سرمایه‌گذاری چشمگیر و زیربنایی در بسیاری از امور کشور کرده‌اند.

آمارهای منتشر شده از سوی سازمان بهداشت جهانی نیز نشانگر این است که امروزه در سراسر جهان، میلیون‌ها نفر با مرگ یا ناتوانی یکی از افراد خانواده خود، در شمار آسیب‌دیدگان اجتماعی قرار دارند که براساس تخمین‌ها، هزینه‌های اقتصادی حوادث ترافیکی و آسیب‌های مربوط به آن در کشورهای کم درآمد یک درصد، کشورهایی با درآمد متوسط 5/1 درصد و در کشورهای با درآمد بالا 2 درصد سهم ناخالص ملی را به خود اختصاص می‌دهد. او در یک مقایسه آماری بین ایران و آمریکا خاطر نشان می‌کند. موتورسیکلت‌سواران در ایران، 30 درصد در آمریکا 2 درصد تلفات حوادث ترافیکی را تشکیل می‌دهند.

براساس این گزارش: میزان مرگ عابران پیاده درآمریکا 10 درصد و در ایران 6/46 درصد اعلام شده است.

براساس نتایج حاصله از این تحقیقات علل بروز جراحت در اطفال در اثر تروما به ترتیب شیوع شامل سقوط 50 درصد، حوادث ترافیکی 40 درصد و سایر عوامل 10 درصد، است.

او می‌گوید: 50 درصد از جان باختگان حوادث ترافیکی در ساعات نخست جان خود را از دست می‌دهند حال آنکه 25 درصد دیگر در پنج تا شش ساعت بعد و مابقی به دلیل عوارض و عفونت‌های بیمارستانی جان می‌بازند.

زرگر با اعتقاد به این که تا قبل از راه‌اندازی سیستم و مرکز تروما نباید انتظار ساماندهی آن را در کشور داشت یادآوری می‌کند: با وجود اهمیت راه‌اندازی این مرکز هنوز سیستم تروما در بیمارستان سینا راه‌اندازی نشده است حال آنکه در این مراکز وجود تجهیزات و امکاناتی از قبیل سونوگرافی سریع، امکان انجام رادیوگرافی از ناحیه بالای سر و سی‌تی‌اسکن اسپیرال الزامی است چرا که با این سه دستگاه قابلیت شناسایی و ارجاع مصدومان ترومایی به سه بخش بستری و ادامه درمان، بخش ‌‌ICU برای دریافت مراقبت ویژه و یا اتاق عمل وجود دارد.



آمار بیماران ترومایی‌

دکتر رمضانی معاون غیرواگیر مرکز مدیریت بیماری‌های وزارت بهداشت نیزچندی قبل در مصاحبه با رسانه‌های گروهی به بار 5/17 درصدی بیماری‌های حاصل از حوادث اشاره کرده و افزود: متوسط سن قربانیان حوادث ترافیکی در کشور 35 سال است و این سن، سن بهره‌وری محسوب می‌شود که وقوع مرگ در این سن به معنای از دست رفتن سرمایه کشور است.

عدم آشنایی با فرهنگ رانندگی نمونه بارزی از ناهمخوانی بین توسعه فرهنگی و اقتصادی است و نبود رفتارهای ایمنی، بی‌کفایتی سیستم حمل و نقل عمومی، استفاده از وسایل فرسوده در جاده و نبود قوانین کشوری مناسب از مشکلات موجود در زمینه حوادث است.

او با تاکید بر ضرورت همکاری بیشتر سازمان‌های غیردولتی در کاهش بار حوادث به عنوان دومین علت مرگ در کشور اظهار داشت: تاکنون سیاست‌های ملی در این زمینه طراحی و به مرحله اجرا در‌آمده است و چون اطلاعات موجود کشوری غالبا تخمینی عنوان می‌شود مشارکت دانشگاه‌های علوم پزشکی در برنامه‌ریزی کشوری این بخش الزامی است.

دکتر رمضانی ایجاد مرکز تروما را یک نیاز کشوری برشمرد و افزود: اقدامات اولیه آن به انجام رسیده است و باید در دانشگاه‌ها ظرفیت لازم فراهم شود.رمضانی با بیان اینکه ایجاد جاده‌ ایمن نیازمند عزم ملی است گفت: چون آموزش به ویژه از سنین کودکی نقش مهمی را در پیشگیری ایفا می‌کند از این رو مطالب آموزشی آن فراهم شده است.



تروما و بیمارستان‌

بیمارستان‌ها مهم‌ترین مراکزی هستند که در درمان مصدومان حوادث جاده‌ای نقش دارند، در کشورهای پیشرفته با توجه به اهمیت بیمارستان‌ها در پذیرش و درمان مصدومان حوادث ترافیکی، دولت‌ها اقدام به تجهیز بیمارستان‌ها از لحاظ امکانات و همچنین کادر تخصصی مورد نیاز این مراکز کرده‌اند.با توجه به اینکه درمان سریع و صحیح مصدومان این‌گونه حوادث از بار مالی صدمات اقتصادی وارد شده به کشور می‌کاهد، باید ظرفیت و امکانات بیمارستان‌ها در زمینه پذیرش و درمان مصدومان حوادث ترافیکی افزایش یابد.‌

دکتر عبدالرحمن رستمیان رئیس بیمارستان امام خمینی در مورد پذیرش بیماران تصادفی می‌گوید: با توجه به اینکه این بیمارستان بزرگ‌ترین بیمارستان کشور است، از تمام نقاط کشور پذیرش بیمار وجود دارد که این به علت قدمت بیمارستان و وجود استادان و پزشکان مجرب است.‌اعزام بیمار به بیمارستان زیاد است و وجود باند هلی‌کوپتر در این بیمارستان موجب شده است که بیماران و مصدومان حوادث ترافیکی که بد حال هستند به این بیمارستان فرستاده شوند و این در حالی است که باید بیماران و مصدومان حوادث ترافیکی ساماندهی شوند. در حال حاضر ما درمان بیمارستانی را تعریف کرده‌ایم در صورتی که درمان باید به صورت شبکه‌ای باشد و هر ارجاعی باید ابتدا به شبکه‌ای اعلام شود و از آن شبکه مصدوم و بیمار به بیمارستان ارجاع شود. به عنوان مثال؛ اگر بیماری از شهرستان به تهران ارجاع شود، این ارجاع باید از طریق ستاد درمان و شبکه دانشگاه علوم پزشکی آن شهرستان انجام گیرد نه اینکه ارجاع از طریق یک شبکه انجام شود. زیرا دانشگاه آن شهرستان شاید توانمندی داشته باشد که بیمار را در همان جا مداوا کنند و نیاز نباشد بیمار به تهران ارجاع شود و اگر ارجاع به بیمارستان از طریق ستاد درمان صورت نپذیرد. شاید بیش از ظرفیت بیمارستان، بیمار به اورژانس ما فرستاده شود و ما نتوانیم نیاز این بیماران را پاسخگو باشیم.

دکتر رستمیان در مورد پوشش بیمه‌ها در مورد بیماران تصادفی می‌افزاید: حرکت خوبی در زمینه بیماران تصادفی انجام شده است و از اعتبار 10 درصد شخص ثالث بیمه‌ها که در صندوقی در وزارت بهداشت جمع شده، هزینه درمان این بیماران پرداخت می‌شود. در زمینه بیماران تصادفی مشکلی نداریم این بیماران به آسانی پذیرش شده و کارهای درمانی برای آنان انجام می‌شود و منابع اعتباری این کار را بیمارستان از محل صندوق در نظر گرفته شده در وزارت بهداشت دریافت می‌کند.

ما فقط می‌خواهیم بیمارانی را که بیمارستان نتوانسته پذیرش کند، بپذیرند زیرا کارهای درمانی اولیه برای آنان انجام شده است و ما اسامی آنان را به ستاد درمان دانشگاه اعلام کرده‌ایم تا این ستاد بتواند برای پذیرش این بیماران در مراکز دیگر نوبت بگیرد.

رئیس بیمارستان امام خمینی در مورد فرآیند ویزیت تا بستری شدن بیماران تصادفی یادآوری می‌کند: مصدومان تصادفی به محض ورود به اورژانس بیمارستان بستری می‌شوند و همیشه اولویت بستری شدن برای این گونه مصدومان وجود دارد و حتی اگر تخت‌های اورژانس ما پر باشند، حداکثر تا 48 ساعت تخت‌های اورژانس خالی می‌شوند و این گونه بیماران بستری می‌شوند و بیماران در این مدت روی برانکاردهای ویژه بستری می‌شوند تا این تخت‌ها خالی شوند. بیماری که که از وضعیت بحرانی خارجی می‌شود، از اورژانس به بخشی که لازم است انتقال می‌یابد که ممکن است بخش مربوطه جا نداشته باشد که بیمار در نوبت بستری قرار می‌گیرد و به محض خالی شدن تخت در بخش مربوطه بستری می‌شود.‌



نقش بیمه‌ها در کاهش حوادث جاده‌ای

اصلان بابا مرادی کارشناس بیمه می‌گوید: در حال حاضر بخش هزینه‌های تصادفات در اختیار بیمه‌های تجاری است و بیمه‌های تجاری نیز 10 درصد دریافتی شخصی ثالث‌شان را در صندوقی که در اختیار وزارت، بهداشت است واریز می‌کنند. پس در حال حاضر بیمه‌های تجاری طبق قانون، وظیفه خود را انجام می‌دهند و اگر چالش وجود دارد باید آن را بر طرف کرد.

تا پیش از تصویب ماده 92 برنامه چهارم، بیمه‌ها در ارتباط با پرداخت هزینه‌های درمان مصدومان خوب عمل نمی‌کردند و هیچ کس هزینه‌های درمان این بیماران را متقبل نمی‌شد. با تصویب این قانون، هزینه درمان این بیماران در صندوق وزارت بهداشت جمع شده است که در حال حاضر باید آن را مدیریت کرد. همچنین باید این گونه بیماران در مراکز گوناگون شناسایی شده و برای آنها به منظور شناسایی این افراد، کد گذاشته شود و کارهای آنها تا پایان درمان باید دنبال شود. این مساله فرآیندی دارد که چارچوب این کار در بیمه خدمات درمانی طراحی شده است.

در این سیستم، بیمه‌های پایه دولتی وجود دارند و بیمه‌های خصوصی نیز به عنوان بیمه‌های تکمیلی در کنار بیمه‌های دولتی فعالیت می‌کنند که کشورهایی مانند فرانسه و آلمان از این نوع سیستم استفاده می‌کنند.‌وی یادآوری می‌کند: ما ساختار مشخصی در زمینه بیمه نداریم و این معضل بزرگی است. به عنوان مثال: در بسیاری از کشورهای اروپایی، بیمارستان‌ها و اورژانس در اختیار شهرداری است و پول‌های گوناگونی در آنجا هزینه می‌شود. ولی در ایران از مدل‌های مختلف استفاده می‌کنیم و بسته به مدیر مجموعه سلامت، از کمک شهرداری هم استفاده می‌کنیم.

این کارشناس بیمه می‌گوید: در کشورهای گوناگون دنیا نقش بیمه‌ها در حوادث جاده‌ای به طور کامل تعریف شده است و ما باید در این زمینه پیشرفت کنیم و یک سیستم استاندارد را به کار ببریم. زیرا که بیمه‌ها می‌توانند در زمینه حوادث جاده‌ای به طور جدی وارد شوند و در تامین هزینه‌های درمان و حتی در زمینه پیشگیری از این حوادث، سرمایه‌گذازی کنند. به طور مثال سه سال پیش در یزد، کلاه موتورسواری به رایگان در اختیار موتورسواران قرار گرفت زیرا که بررسی‌ها نشان داده بود در تصادفی که با موتور انجام می‌شود، موتورسواران به طور عمده آسیب‌های مغزی می‌بینند و فرد مصدومی که وارد <آی سی یو> و <سی سی یو> می‌شود، هزینه‌های بسیار بالایی باید پرداخت کند که با این اقدام‌ها درصد زیادی از آسیب‌های مغزی که در تصادفات به موتور سواران وارد می‌شود، در یزد کاهش پیدا کرد.

او می‌افزاید: کار دیگری که بیمه‌ها می‌توانند انجام دهند، این است که در چگونگی هزینه پولی که از 10 درصد بیمه شخص ثالث جمع شده، مدیریت داشته باشند و از کسی که آسیب دید و وارد سیستم شد، حمایت کند تا فرد مصدوم دغدغه مالی نداشته باشد.

تروما یکی از علل اصلی مرگ و میر و معلولیت در جوامع است و در همین حال حوادث ترافیکی بیشترین علت منجر به فوت در تروما هستند. جراحات ناشی از حوادث ترافیکی یکی از معضلات اساسی فراموش شده سلامت عمومی است که پیگیری مداوم و موثر برای جلوگیری از آن، نیاز به هماهنگی دارد.‌بالا بردن سطح آگاهی همگانی از طریق رسانه‌ها و ارتقای امکانات درمانی و تشخیصی مناسب در مراکز اعزام، بهبود سیستم انتقال بیماران و ثبت دقیق اطلاعات بیماران ترومایی، می‌تواند کمک شایان توجهی به ارتقای کیفیت مراقبت از بیماران کند.
بیتا مهدوی

http://www.ettelaat.com/new/index.asp?fname=2009\02\02-22\13-49-41.htm&storytitle=%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%AA%20%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF%DA%AF%D9%8A%D8%8C%20%D9%81%D8%A7%D8%AC%D8%B9%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%D9%8A%20%D8%A8%D9%87%20%D9%88%D8%B3%D8%B9%D8%AA%20%D8%AC%D9%86%DA%AF%E2%80%8C%D9%87%D8%A7